CLIËNTEN

De ene student is de andere niet. Je kunt studenten natuurlijk in allerlei soorten groepen verdelen, maar ook daarbinnen zullen weer grote verschillen bestaan tussen de studenten onderling. Verschillen in intelligentie, vaardigheden, onderwijsniveau, schoolloopbaan, motivatie, persoonlijke leerstijl, interesses, ambities en loopbaankeuzes. En natuurlijk verschillen zoals in sekse, leeftijd, cultureel en sociaal milieu en financiële situatie. Dezelfde variatie bestaat binnen de groep studenten met psychische problemen.
Dat maakt het geven van tips dan ook lastig. Wat voor de één vanzelfsprekend en overbodig is, is voor de ander van groot belang. Daar studenten met psychische problemen in vele opzichten dezelfde zaken tegenkomen als andere studenten, wordt bij de links ook verwezen naar andere belangrijke websites voor studenten.
Bij de hieronder gegeven tips en adviezen is gebruik gemaakt van literatuur, onderzoek, ervaringen in binnen- en buitenland en buitenlandse websites. Het zijn onderwerpen die steeds weer genoemd worden, omdat ze in het bijzonder voor studenten met psychische problemen van belang kunnen zijn.
Heb je commentaar op onze tips of heb je zelf tips die voor andere studenten van belang kunnen zijn, neem dan contact met ons op.

Een goede voorbereiding en een geschikte keuze kan veel problemen voorkomen.
Stel jezelf – eventueel samen met een ondersteuner – de volgende vragen:

1. Heeft onderwijs voor mij de komende periode prioriteit?
Is er iets anders dat voor mij nu van groter belang is? Een bevredigende dagbesteding, sociale contacten, werkervaring opdoen, verhuizen, therapie, zorg voor partner of een familielid, etc.? Wil ik zelf weer een opleiding volgen of vinden anderen dat het goed voor mij zou zijn?

2. Is voor mij duidelijk wat ik wil studeren en kan ik dat anderen voldoende duidelijk maken?
Zo niet, dan kun je overwegen een keuzetraject te volgen om je beter te oriënteren op de mogelijkheden en om uit te zoeken welke opleiding het beste past bij jou. Via Begeleid Leren kun je soms een toeleidingscursus volgen om samen met andere deelnemers te werken aan meer duidelijkheid voor jezelf en een goede voorbereiding. Er bestaan ook mogelijkheden om een individueel keuzetraject te volgen via trajectbegeleiders, rehabilitatiemedewerkers of loopbaanadviseurs. Zoek uit waar je in jouw regio hiervoor terecht kunt. Kijk eventueel op deze site bij in de regio

3. Is mijn psychische gezondheid stabiel genoeg om me te kunnen concentreren op mijn opleiding?
Hierbij gaat het in de eerste plaats om een persoonlijke inschatting. Natuurlijk kunnen zich altijd onverwachte ontwikkelingen of gebeurtenissen voordoen, maar dat geldt ook voor iedere andere student. Vraag eventueel ook aan anderen die jij vertrouwt en die jou goed kennen wat zij er van vinden.

4. Wat waren mijn eerdere ervaringen met onderwijs?
Wat heb ik geleerd van eerdere ervaringen? Welke positieve of negatieve dingen zouden er kunnen gebeuren? Zijn er gezien deze ervaringen misschien zaken die ik eerst aandacht moet geven of op moet lossen? Wat verwacht je van een opleiding?

5. Heb ik een duidelijk, realistisch beeld over de eisen die voortgezet onderwijs aan mij stelt?
Aanmelden en inschrijven, studiefinanciering regelen, eventueel toestemming vragen van de uitkerende instantie, huiswerk, lees- en schrijfopdrachten, samenwerken met medestudenten, leervaardigheden, zelfstandig werken, steun vragen, toetsen en examens, etc.

6. Wat is voor mij belangrijk bij het omgaan met die eisen?(lichamelijk, intellectueel, emotioneel)
Een psychiatrische diagnose- en de daarbij behorende periode van vaak grote ontreddering – kan je erg aan het twijfelen brengen over je eigen vermogens en vaardigheden. Dat is heel begrijpelijk, maar het is geen reden om aan de zijlijn te gaan staan. Ga weer op zoek naar jouw talenten en kansen om je te ontwikkelen. Sommige kwetsbaarheden zullen blijven. Probeer daar zo goed mogelijk mee om te leren gaan en zoek waar nodig steun. Vergeet niet dat je ook weer van alles kunt leren. En neem de tijd om dingen uit te proberen in een voor jou geschikte, steunende omgeving. Je zult de vraag hierboven dan gemakkelijker kunnen beantwoorden.

7. Heb ik het doorzettingsvermogen en het zelfvertrouwen om frustraties aan te kunnen, informatie te krijgen van ondersteunend personeel of docenten van de onderwijsinstelling, voor mezelf op te komen als dat nodig is?
Zo niet, kan ik een ondersteuner krijgen die me kan helpen? Wie zal dat zijn?

8. Ben ik in staat om aanvragen, formulieren en ander papierwerk goed te verzorgen en te bewaren?

9. Als mijn situatie of conditie verandert, zal ik dan in staat zijn om mijn plannen opnieuw in te schatten en zo nodig aan te passen?

10. Wat vinden voor mij belangrijke mensen van mijn studieplannen?
In hoeverre kan ik rekenen op hun steun? Wat kan ik doen om hun steun te krijgen? Het zoeken van bondgenoten bij het realiseren van jouw onderwijsplannen kan van groot belang zijn. Dat kunnen professionele ondersteuners zijn, maar ook vrienden, familie of partners kunnen een belangrijke steun zijn. Neem hun gevoelens serieus en overweeg hun adviezen en commentaar. Maak zo duidelijk mogelijk welke steun voor jou van belang is en waar je jezelf kunt redden. Accepteer de noodzakelijke steun, maar maak jezelf niet onnodig afhankelijk. Zoek ook eens uit of er in jouw regio een “Studiemaatjes”- project is en overweeg of dat wat voor jou zou zijn.

11. Zijn mijn persoonlijke omstandigheden nu geschikt om een opleiding succesvol te kunnen volgen en zo niet, wat kan ik daaraan verbeteren?
Is mijn woonruimte geschikt om rustig te kunnen studeren? Kan ik gebruik maken van een computer of internet, wanneer dat voor mijn opleiding nodig is? Wat kost de opleiding (schoolgeld of collegegeld, boeken, excursiekosten, leermiddelen, reisgeld, etc.)? Hoe kan ik de eventuele financiële problemen aanpakken die mij te wachten staan? Hoe regel ik het vervoer van en naar de opleiding? Zoek steun bij de zaken die je zelf niet op kunt lossen. Als je echt graag verder wilt leren en je kunt anderen daarvan overtuigen dan is er waarschijnlijk meer mogelijk dan je nu denkt.

12. Wat is het goede moment om te starten?
De meeste onderwijsorganisaties zijn op dit punt niet bepaald flexibel. Dat betekent dat je over het algemeen alleen eind augustus, begin september in een opleiding kunt instromen. Soms is ook een start in februari mogelijk, maar dat komt nog niet vaak voor. Als je dus in oktober bedenkt dat je wel een opleiding zou willen volgen, dan is de kans heel groot dat je dat plan pas tien maanden later kunt uitvoeren. Voor sommige mensen zal dat geen probleem zijn. Zij zullen blij zijn met een lange periode waarin zij zich in alle rust kunnen voorbereiden op de start, waarin zij ruim de tijd hebben om een goede keuze te maken, zich te oriënteren, etc. Maar dat werkt niet bij iedereen zo. Bij anderen wordt het moment van plannen maken en uitvoeren vooral ingegeven door hun stemming en conditie op een bepaald moment. In de trant van: “Nu voel ik me redelijk goed. Ik heb weer energie en ambities en daar wil ik zo snel mogelijk gebruik van maken. Wie zegt me dat ik dat over tien maanden ook nog zo voel.” Zij willen hun plan het liefst morgen in de praktijk brengen.
Beide benaderingen zijn begrijpelijk. Er is voor velen al weer behoorlijk wat moed nodig om weer over toekomstperspectieven te gaan denken. Je bent misschien gewend geraakt om meer “bij de dag” te leven. Blij met iedere dag dat je je weer wat beter voelt. Dan valt het maken van plannen voor de langere termijn niet mee. Als je een sterke wens hebt om weer een opleiding te gaan volgen en jouw geschikte moment klopt daarbij helemaal niet met het geschikte moment van de onderwijsorganisatie, dan zul je daar iets op moeten vinden. Een oplossing die bij jou past. Thuis gaan zitten wachten tot het tijd is om te starten is meestal de beste manier om je de moed weer in de schoenen te laten zinken.

Gebruik de tijd die je hebt om een goede keuze te maken, om je goed te oriënteren op de keuzemogelijkheden, om je af te vragen wat voor jou persoonlijk belangrijke criteria zijn bij het kiezen van een opleiding en waar je die wilt volgen. Als je dat alleen niet lukt, vraag daar dan de steun bij van anderen. Vrienden, familie, rehabilitatiewerkers, trajectbegeleiders, enz. Zoek werk of vrijwilligerswerk in de richting die je interesseert en doe daarmee vast ervaring op. Volg intussen een computercursus of een andere cursus in het volwassenenonderwijs (b.v. bij Educatie afdelingen van een ROC) waarmee je je op een bepaald terrein vast wat kunt “bijspijkeren”. Ga op zoek naar haalbare uitdagingen en probeer vast eens wat uit. In een aantal instellingen is het mogelijk een specifieke “oriënteren op leren” cursus te volgen.

13. Welke mogelijkheden zijn er om me voor te bereiden op een nieuwe, onbekende omgeving?
Er zijn altijd wel mogelijkheden om de schoollocatie van tevoren te verkennen. Je kunt met de school contact opnemen om te vragen of iemand jou een keer rond wil leiden op de locatie en je alvast wat uitleg wil geven over de nieuwe omgeving. Wanneer je nog niet zo lang geleden onderwijs hebt gevolgd, dan heb je daar misschien minder behoefte aan. Maar ook dan kan het aan te bevelen zijn, bij voorbeeld wanneer je verwacht de eerste dag erg nerveus te zullen zijn. Het kan zeker nuttig zijn wanneer het lang geleden is dat je op een school hebt rondgelopen. Dan heb je de eerste dag niet teveel nieuwe indrukken en verrassingen ineens te verwerken.
Wanneer je bij voorbeeld erg hecht aan een veilige omgeving, dan zou je kunnen schrikken van de poortjes met beveiligingsmensen, die je kunt aantreffen bij de ingang van sommige schoollocaties in de steden. Daaruit zou je de conclusie kunnen trekken dat het daar dus niet veilig is. Bij een verkennend bezoek vooraf kun je vragen naar de betekenis en het nut van die poortjes en beveiligers. Juist die maatregelen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de veiligheid.
Bedenk vooraf wat je graag wilt weten en aarzel niet om daarover vragen te stellen.
Het is misschien ook een idee om zo’n verkennend bezoek te combineren met een kennismaking met een interne ondersteuner. Ook dat kan houvast bieden.

Bovenstaande vragen zijn bedoeld om je te helpen bij het maken van een goede keuze en om je houvast te bieden bij een goede voorbereiding. Een goed begin is het halve werk. Zij confronteren je ook met allerlei zaken die geregeld, onderzocht en opgelost moeten worden. Laat je daardoor niet uit het veld slaan. Kies je voor een opleiding dan kies je voor opnieuw investeren in jezelf en in de ontwikkeling van je talenten en nieuwe toekomstperspectieven. Een psychiatrische ziekte kan je leven ingrijpend veranderen, maar dat betekent niet dat je verder alleen als patiënt door het leven moet gaan.
Besluit je om (nog) geen opleiding te gaan volgen dan zijn er nog allerlei andere mogelijkheden om je te ontwikkelen en activiteiten te ondernemen die voor jou en/of voor anderen van betekenis kunnen zijn.